Vinstristjórnin stefnir aš einkavęšingu bankanna

Fjįrmįlastofnanir eru ein af grunnstošum samfélagsins

Birtist ķ styttri śtgįfu ķ Smugunni 24. jśnķ 2009

3. desember 1999 var tekiš til umręšu į Alžingi stjórnarfrumvarp um sölu į 15% hlut ķ Landsbankanum og Bśnašarbankanum. Ķ ręšu um frumvarpiš sagši formašur hinnar nżstofnušu Vinstrihreyfingar - gręns frambošs, Steingrķmur J. Sigfśsson, mešal annars:

„Kenningar eru settar fram įn žess aš žęr žurfi aš rökstyšja, žvķ meiri einkavęšing žvķ betra. Alltaf er tališ af hinu góša aš koma hlutunum śr eigu rķkisins įn tillits til ašstęšna eša hver į ķ hlut. Žannig er žetta mįl rekiš. Enginn greinarmunur er geršur į fyrirtęki ķ samkeppni, prentsmišju eša feršaskrifstofu, sem rķkiš seldi hér į įrum įšur og var aš mörgu leyti ešlilegur hlutur, eša hvort komiš er aš undirstöšufjįrmįlastofnunum žjóšarinnar, fjarskiptastofnunum eša jafnvel stofnunum ķ mennta- og heilbrigšiskerfinu. Žetta er kredda, ofstęki ęttaš śr smišju Margrétar Thatcher og hennar lķkra" (leturbreyting mķn).

 

Einkavęšingarstefna vinstristjórnarinnar

Rśmum 9 įrum seinna, 1. aprķl 2009, var Steingrķmur J. Sigfśsson enn formašur Vinstrihreyfingarininar - gręns frambošs, en jafnframt var hann žį oršinn fjįrmįlarįšherra. Žį voru hinir einkavęddu bankar hrundir og rśstirnar komnar ķ hendur rķkisins. Žann dag er sagt ķ vefmišlinum Visir.is aš žį um morguninn hafi hann ķ svari viš fyrirspurn sjįlfstęšismanna į fundi ķ fjįrlaganefnd sagt „engin įform um einkavęšingu bankanna." Dregur žó kannski ašeins śr, žvķ haft er eftir honum oršrétt: „Og alls ekki meš sama hętti og įriš 2002. Sś hörmungarsaga veršur ekki endurtekin."

22. jśnķ 2009 męlti hann svo sem fjįrmįlarįšherra fyrir frumvarpi til laga um Bankasżslu rķkisins. Ķ vefmišlinum Mbl.is 23. jśnķ er haft eftir Jóhönnu Siguršardóttur forsętisrįšherra „aš rķkiš eigi ekki aš eiga bankana deginum lengur en naušsynlegt sé vegna endurskipulagningar žeirra" og stefnt sé „aš žvķ aš bśiš verši aš einkavęša bankana aftur" žegar Bankasżsla rķkisins verši lögš nišur eftir fimm įr.

Žessa stefnu mį reyndar lesa śt śr frumvarpinu.

Ķ 4. grein frumvarpsins, liš i, segir um fyrirhuguš verkefni Bankasżslu rķkisins: „Aš gera tillögur til fjįrmįlarįšherra um hvort og hvenęr tilteknir eignarhlutir ķ fjįrmįlafyrirtękjum verša bošnir til sölu į almennum markaši..." og ķ liš j „Aš undirbśa og vinna tillögur um sölu eignarhluta rķkisins ķ fjįrmįlafyrirtękjum."

Samkvęmt 9. grein er gert rįš fyrir aš stofnunin hafi „lokiš störfum eigi sķšar en fimm įrum frį žvķ aš hśn er sett į fót og veršur hśn žį lögš nišur," og ķ athugasemd meš žessari grein er sagt: „Ekki er ętlunin aš žetta fyrirkomulag verši til frambśšar heldur rįšgert aš rķkiš losi um eignarhald sitt į fjįrmįlafyrirtękjum žegar tękifęri gefst og aš eignarrįš og eftirlit meš eignarhlutum ķ fjįrmįlafyrirtękjum sem hugsanlega verša įfram į hendi rķkisins eftir žessi tķmamörk verši meš hefšbundnum hętti." Sem sagt: hugsanlega verša einhverjir eignarhlutar skildir eftir.

Žessi stefna, aš einkavęša bankana, hugsanlega aš einhverjum eignarhlutum undanskildum, er įréttaš vķšar ķ athugasemdum viš frumvarpiš.

 

Hlutverk og ešli fjįrmįlastofnana

Žaš var munurinn į afstöšu Samfylkingarinnar og Vinstri gręnna til einkavęšingar bankanna aš sķšarnefndi flokkurinn var į móti einkavęšingunni en sį fyrrnefndi einungis į móti ašferšinni viš einkavęšinguna. Vęntanlega į nś aš standa einhvern veginn öšru vķsi aš einkavęšingunni og veršur nś ę minna sem greinir žessa tvo flokka aš.

En hefši ekki veriš tękifęri nś til aš greina hlutverk og ešli fjįrmįlastofnana og sķšan śt frį žvķ aš móta stefnu um hvernig eignarhaldi og rekstri er best fyrirkomiš?

Mķn meining er aš fjįrmįlastofnanir séu ein af grunnstošum samfélagsins, eins og viš sjįum best af žvķ aš endurreisn fjįrmįlakerfisins er forgangsatriši hjį stjórnvöldum. Fjįrmįlastofnanir sinna mikilvęgri grunnžjónustu ķ samfélaginu. Žęr veita athafnalķfi almennings og fyrirtękja įkvešna grunnžjónustu og žęr taka fé žeirra til geymslu og veita žeim lįn. Slķkar stofnanir eiga ekki aš hafa aš markmiši hįmarksarš einstaklinga (hluthafa) heldur į aš reka žęr į félagslegum grundvelli meš hagsmuni samfélagsins og einstakra višskiptavina aš leišarljósi.

Bankarnir sżsla meš peninga, geyma žį, lįna, flytja. Mikilvęgt markmiš fyrirtękja ķ einkaeigu, einkum og sér ķ lagi stórfyrirtękja sem eru ķ eigu hluthafa, sem eingöngu eiga hlut ķ fyrirtękinu vegna gróšavonar, en ekki til dęmis vegna įhuga į bankastarfsemi, er aš hįmarka hagnaš. Žótt sś višleitni skapi kannski įkvešinn kraft, žį hefur hśn lķka sķnar neikvęšu hlišar, ekki sķst hjį fjįrmįlastofnunum žar sem fjįrmįlabrask er nęrtęk leiš til hagnašar. Slķkur hagnašur er ķ raun ekki annaš en gripdeildir ķ žaš fjįrmagn sem bankarnir hafa ašgang aš umfram ašra.

Af žessum sökum er mikilvęgt aš bankarnir séu reknir į félagslegum grunni žar sem almannahagsmunir eru ķ fyrirrśmi. Vissulega er hęgt aš setja einkareknum bönkum żmsar skoršur meš regluverki en tilhneigingin veršur eigi aš sķšur aš setja hagsmuni hluthafanna ķ fyrirrśm - og liška svo regluverkiš žeim ķ hag.

 

VG hefur aldrei samžykkt aš einkavęša bankana

Hefši ekki veriš nęr aš gera rįš fyrir žvķ ķ frumvarpinu aš žessi Bankasżsla starfaši mešan veriš vęri aš vinna aš framtķšarskipan bankamįla og taka sér tķma ķ žaš. Ef nišurstašan yrši, eftir slķka skošun, aš rétt vęri aš einkavęša bankana, žį vęri žaš į grundvelli mótašrar stefnu sem tęki miš af framtķšarhagsmunum samfélagsins. En ég er hręddur um aš margir kjósendur nśverandi stjórnarflokka hafi ekki ętlast til aš žaš yrši eitt af fyrstu verkum rķkisstjórnarinnar aš lögfesta 5 įra įętlun um einkavęšingu bankanna.

Ķ samstarfsyfirlżsingu rķkisstjórnar Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar gręns frambošs, sem lögš var fyrir flokksrįšsfund VG 10. maķ, er hvergi getiš um aš fyrirhugaš sé aš einkavęša bankanna žó żjaš sé aš žeim möguleika aš einkaašilar komiš aš einhverju leyti aš rekstri banka: „Jafnframt mun rķkisstjórnin marka skżra eigendastefnu žar sem fram komi framtķšarįherslur rķkisins sem eiganda bankanna og hvernig henni veršur framfylgt. Markmiš žess er aš styrkja faglegan, gagnsęjan og traustan grunn undir aškomu hins opinbera aš atvinnulķfinu. Mešal annars verši kvešiš į um hvernig eignarhaldi bankanna veršur hagaš, hugsanlegri eignarašild erlendra kröfuhafa og sżn į dreift eignarhald į bönkunum til framtķšar."

Ķ įlyktun landsfundar Vinstrihreyfingarinnar gręns frambošs 20.-22. mars 2009 var ekki sagt beint aš allir bankar skyldu vera ķ almannaeigu en lagt til aš „rķkisbönkunum verši fękkaš meš sameiningu og verši hluti bankakerfisins ķ eigu rķkisins til aš tryggja hagsmuni almennings" og ennfremur aš „bankarnir móti sér samfélagslega įbyrga stefnu."

Mér finnst ekki ólķklegt aš einhverjir flokksmenn vildu fį aš ręša žaš įšur en formašur flokkins leggur fram frumvarp um einkavęšingu bankana. Seint veršur sagt aš reynslan af einkavęšingu bankanna hvetji til stefnubreytingar flokksins ķ žessum efnum. Viš skulum vona aš žetta frumvarp verši ekki samžykkt fyrir bošašan flokksrįšsfund 28.-29. įgśst.

 

Umręšur į alžjóšavettvangi um fyrirkomulag bankastarfsemi

Vķša um heim eru ķ gangi umręšur um breytt fyrirkomulag bankastarfsemi og fjįrmįlakerfa. Ég er ekki svo kunnugur žeim umręšum aš ég geti fariš ķ saumana į žeim. En ég get t.d. bent į įlyktun sem gerš var ķ tengslum viš alžjóšlega rįšstefnu ķ Beijing ķ Kķna um mišjan nóvember sķšastlišinn, Asia-Europe People's Forum, undir heitinu „Alžjóšlega fjįrmįlakreppan: sögulegt tękifęri til umsköpunar".   Žar er bent į eftirfarandi atriši varšandi starfsemi fjįrmįlafyrirtękja:

  • Full félagsvęšing (socialisation) bankanna, ekki bara žjóšnżting tapsins.
  • Gegnsęi ķ fjįrmįlakerfinu.
  • Eftirlit žings og almennings meš bankakerfinu.
  • Félagslegar og umhverfislegar forsendur fyrir lįnastarfsemi.
  • Almannasparisjóšir (citizen investment funds).

 

Almenningur fįi bankana upp ķ fórnir sķnar

Ef einhverjir einkaašilar hér į landi rįša yfir svo miklu fjįrmagni aš žeir geti keypt bankana, žį mį kannski spyrja: Vęri ekki nęr aš gera žetta fjįrmagn hreinlega upptękt įn žess aš afhenda handhöfum žess bankana fyrir žaš, mešan hluti tekna venjulegs launafólks, öryrkja og ellilķfeyrisžega er geršur upptękur meš żmis konar ašgeršum ķ skatta- og lķfeyrismįlum, veršhękkunum, nišurskurši og frestun umsaminna kauphękkana, jafnvel kauplękkunum, įn žess aš nokkuš komi ķ stašinn annaš en óljós von um aš landiš rķsi einhvern tķma ķ framtķšinni?

Vęri ekki nęr aš gera fjįrmuni stóreignamannanna upptęka en lįta almenning halda bönkunum sem smįžóknun upp ķ fórnir hans?

Sjį einnig grein mķna Bankar ķ žįgu samfélags hér į sķšunni og ķ Smugunni 29. maķ 2009.

 

Nei, ekki nżjar leišir - fetum ķ gamla fariš, endurreisum gamla Ķsland!

Nś hefši kannski veriš tękifęri til aš hugsa mįlin ašeins upp į nżtt. T.d. hvert į aš vera hlutverk banka og annarra fjįrmįlastofnana. Žęr eru ķ rauninni mešal grunnstoša samfélagsins, žęr veita athafnalķfi almennings og fyrirtękja įkvešna grunnžjónustu og žęr taka fé žeirra til geymslu og veita žeim lįn. Slķkar stofnanir eiga ekki aš hafa aš markmiši hįmarksarš einstaklinga (hluthafa) heldur į aš reka žęr į félagslegum grundvelli meš hagsmuni samfélagsins og einstakra višskiptavina aš leišarljósi. Žaš mį hugsa sér żmiskonar form į žeim rekstri, ekki endilega žaš sama og var į rķkisbönkunum gömlu (sem var žó kannski miklu skįrra en eftir aš žeir voru einkavęddir). Žar į aš hafa aš leišarljósi eins lżšręšislega stjórn og eftirlit og hęgt er. Vęri nś ekki rįš aš žessi vinstri stjórn spįši ašeins ķ žetta? Og félagar mķnir ķ VG, rįšherrar og žingmenn, ęttum viš ekki aš ręša žetta ašeins ķ okkar hópi?

Sjį nįnar ašra  grein į žessari sķšu sem einnig birtist ķ Smugunni.


mbl.is Bankar einkavęddir innan 5 įra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ekki įbyrgš verkalżšsins

Dreifum vinnunni, styttum vinnutķmann

Birtist ķ Smugunni 3. jśnķ 2009

Skopmynd teiknarans Halldórs ķ Morgunblašinu 29. maķ var umhugsunarverš. Myndin sżnir strįk sem segist nś bara vera lķtill strįkur, enginn hagfręšingur, en hann heldur aš žetta eigi eftir aš reddast og heldur uppi blaši merktu „Kreppan 2008“ og į žvķ er listi meš oršunum „matur“, „menntun“, „hśsnęši“, „orka“, „bķlar“ og fleira. Aftan viš žann dįlk eru tveir ašrir, annar meš yfirskriftina „nóg“, yfir hinum stendur „ekki nóg“. Og allsstašar er krossaš ķ fyrri dįlkinn. Į gólfinu liggur samskonar listi merktur „Kreppan 1929-1933“ og žar eru allir krossar ķ seinni dįlknum, „ekki nóg“.

Žaš er žarft verk hjį teiknaranum aš halda žessu til haga. Kreppan stafar ekki bara af žvķ aš braskarar og śtrįsarvķkingar hafi framiš į okkur stęrsta žjófnaš Ķslandssögunnar, žótt viš skulum ekki gera lķtiš śr žvķ. Hér var lķka stunduš uppbygging og innflutningur sem fór langt fram śr greišslugetunni. Viš erum meš nįnast nóg af öllu ķ landinu, viš bara skuldum sumt af žvķ.

Dreifum vinnunni

Žaš er lķtil žörf į byggingum ķbśša- og skrifstofuhśsnęšis į nęstunni. Žaš žżšir aš störfum ķ byggingarišnaši fękkar. Verslun dregst lķka saman, vęntanlega mest meš innfluttan varning, t.d. bķla. Žaš er gott aš žvķ leyti aš žaš sparar gjaldeyri. En störfum fękkar.

En žaš er żmislegt annaš sem krefst įfram sama mannafla. Żmis konar žjónusta heldur įfram. Einnig allskyns framleišsla til śtflutnings og į żmiskonar neysluvörum, svo sem matvęlum og żmsu öšru, ž.e.a.s. ef fyrirtękin ķ žeim greinum geta starfaš įfram.

Atvinnuleysi kostar mikiš. Atvinnulausir žurfa aš lifa eins og ašrir, žeir fį atvinnuleysisbętur og hugsanlega félagslega ašstoš, auk žess sem bśast mį viš aš atvinnuleysi valdi żmsum öšrum kostnaši, svo sem vegna félagslegra vandamįla og sjśkdóma.

Žaš er žvķ mjög mikilvęgt, hreint efnahagslega, aš halda atvinnuleysi nišri. Žvķ ętti aš gera allt sem hęgt er til aš halda allskyns žjónustu gangandi, bęši opinberri og annarri. Aš fękka störfum ķ žeim greinum er glapręši. Žaš sem sparast meš žvķ tapast aš miklu leyti aftur ķ atvinnuleysisbętur og annan kostnaš vegna hinna atvinnulausu og auk žess er višbśiš aš nišurskuršur į sumri žjónustu og opinberri starfsemi, svo sem ķ menntakerfinu, heilbrigšiskerfinu og félagslegri žjónustu valdi auknum kostnaši žegar frį lķšur.

Nś er aušvitaš svo aš mönnum veršur ekki einfaldlega svissaš śr einu starfi ķ annaš, atvinnulaus byggingaverkamašur fer ekki aš kenna eša stunda sérhęfš heilbrigšisstörf. En bent hefur veriš į aš hęgt vęri aš leggja nś įherslu į żmiskonar višhald, sem kannski hefur veriš setiš į hakanum. Sķšastlišiš haust bįrust fréttir af žvķ aš nemar ķ bifvélavirkjun hafi hrökklast frį nįmi į Akureyri vegna žess aš ašstöšu skorti. Viš eigum nś bķlaflota sem dugar sennilega ķ mörg įr, en aš žvķ kemur aš žessir bķlar žarfnast višgeršar. Kannski kemur nś aš žvķ aš hętt verši žeirri sóun aš endurnżja bķlana eftir örfį įr og farga žeim gömlu. Žess ķ staš verši reynt aš lįta žį endast heldur lengur meš višgeršum. Žannig ętti nś aš mennta bifvélavirkja ķ stórum stķl, kannski sumir žeirra sem eru aš missa vinnuna nśna hefšu įhuga į slķkri menntun.

En aš auki er sś leiš aš dreifa vinnunni meira meš žvķ aš stytta vinnutķmann. Styttri vinnutķmi er kjarabót og kannski gęti stytting hans komiš į móti launahękkunum. Kannski fyrirtękin mundu spara meira į žvķ hreinlega aš segja upp fólki, en į móti kemur aš atvinnuleysisbętur sparast og žann sparnaš mętti nota til aš styrkja stöšu fyrirtękjanna. Stytting vinnutķmans žżšir lķka aš margir žurfa žį į minni žjónustu aš halda, t.d. styttri tķma fyrir börnin ķ leikskóla.

Og vel aš merkja, aušvitaš ętti aš nżta bensķnskattinn nżja til aš efla almenningssamgöngur, sem mundi veita mörgum žann valkost aš spara bķlinn og bensķnkaup, draga śr innflutningi bensķns og, sķšast en ekki sķst, draga śr atvinnuleysi mešal bķlstjóra.

Žessar leišir verša aušvitaš ekki farnar nema ķ samrįši allra ašila, atvinnurekenda, stéttarfélaga, rķkis og sveitarfélaga.

Dreifum tekjunum

Ef stéttarfélögin sętta sig viš hóflegar kjarabętur, žótt į móti kęmi styttri vinnutķmi, žį er lķka grundvallaratriši aš allt bókhald fyrirtękjanna verši opiš og öll laun og tekjur verši uppi į boršinu. Žaš hlżtur lķka aš vera skilyrši fyrir opinberri ašstoš viš fyrirtękin, hvernig svo sem henni yrši hagaš.

Žaš er ekki nóg aš dreifa vinnunni. Žaš žarf lķka aš dreifa tekjunum. Žaš mętti hugsa sér, žó ekki vęri nema sem kreppurįšstöfun, aš setja sér žaš višmiš aš hęstu nettólaun, ž.e. aš frįdregnum skatti, ķ fyrirtękjum og stofnunum yršu aldrei hęrri en tvöföld lęgstu nettólaun. Žetta nęši til allra starfsmanna, einnig stjórnenda, og lķka į einhvern hįtt til eigenda varšandi aršgreišslur. Ef forstjórinn hefši t.d. 600 žśsund aš frįdregnum skatti, žį yršu lęgstu laun ķ fyrirtękinu aldrei lęgri en 300 žśsund eftir skatt. Aš öšrum kosti yršu laun forstjórans aš lękka.

Hjį Reykjavķkurborg, žar sem ég starfa, er lęgsti launataxti sem nś er borgaš eftir 150.203 kr. Af žessum launum fara 13.671 kr. ķ skatt. Eftir standa 136.532 kr. Svo eru menn aš vęla yfir hóflegum hįtekjuskatti! Aš vķsu eru fįir į žessum allra lęgstu töxtum, en žaš er lķka fólk sem žarf aš lifa – og hefur sama rétt og ašrir į mannsęmandi lķfi. Sjįlfur er ég, hįskólamenntašur starfsmašur ķ hęsta launažrepi hjį Reykjavķkurborg, į launataxta sem gefur 289.617 kr. į mįnuši, skattur 65.533, laun eftir skatt 224.084 kr. Ég er sem sagt meš 64% hęrri nettólaun en sį lęgsti hjį Reykjavķkurborg. Ég segi ekki aš ég hafi žaš neitt ósköp gott į žessum launum įriš 2009 og finnst óžarfi aš gefa neitt eftir mešan ašrir eru meš margfaldar tekjur į viš mig, en ég skrimti, allavega betur en žeir lęgst launušu. Verkalżšurinn ber ekki įbyrgš į kreppu aušvaldsins, sķst žeir lęgst launušu og valdaminnstu. Ef žaš er kreppa, žį verša hinir betur stęšu bara aš gefa eftir. Svo einfalt er žaš.


Enga mešvirkni meš kķnversku stjórninni

Žaš nęr ekki nokkurri įtt aš menn séu einlęgt į tįnum gagnvart kķnverskum stjórnvöldum um leiš og Dalai Lama fer ķ feršalag. Eina leišin gagnvart kķnversku stjórninni er aš hvar sem Dalai Lama kemur, žį hitti hann einhverja fulltrśa stjórnvalda, helst ķ ęšstu stöšum. Žannig getur kķnverska stjórnin į endanum lķtiš gert annaš en nöldra. Žaš er žvķ gott fordęmi hjį rįšherrum og Alžingi aš hitta Dalai Lama, sama er aš segja um danska forsętisrįšherrann. Ef menn hafa įhyggjur af višskiptum viš Kķna, žį verša menn bara aš lķta į žaš raunsęjum augum aš višskipti viš žį sem beita kśgun og brjóta mannréttindi eru alltaf annmörkum hįš - žau eiga hreinlega aš vera annmörkum hįš.
mbl.is Mótmęlum komiš į framfęri viš sendiherra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bankar ķ žįgu samfélags

Höldum bönkunum ķ samfélagslegri eigu

Birtist ķ Smugunni  29. maķ 2009

Óheft einkaeign fjįrmagns er samfélagsleg meinsemd. Ólżšręšisleg yfirrįš yfir fjįrmagninu skerša lżšręšiš verulega. Ķ samanburši viš žaš er misvęgi atkvęša milli  kjördęma tittlingaskķtur. Lżšręšisumbętur, sem ekki taka į žessum vanda, eru hįlfkįk.

Sjaldan hefur žessi lżšręšishalli veriš jafn greinilegur og aš undanförnu, hvort sem litiš er til Ķslands eša heimsins alls: skipulag bęja mišast viš hagsmuni fyrirtękjanna, sókn einstaklinga eftir hįmarksgróša skekur heilu byggšarlögin, tvęr verslanakešjur umbreyta skipulagi matvöruverslunarinnar, lķtill hópur manna ręšur nęr öllum fjölmišlum, allskyns menningarstarfsemi veršur meira og minna hįš framlögum aušmanna – į undanförnum įrum var nįnast hęgt aš tala um einkavęšingu fjįrveitingavaldsins.

Og nś, žegar stjórnvöld leitast viš aš reisa hagkerfi Ķslands viš eftir kollsteypu žess – vegna einkavęšingar bankanna, segja sumir, žį eru žaš handhafar fjįrmagnsins sem valda stöšugum vandręšum, og žó er tilhneiging til aš fela žį og persónugera fjįrmagniš: įhęttusękiš fjįrmagn, žolinmótt eša óžolinmótt fjįrmagn, fjįrmagniš flżr land. Jafnframt veršur fjįrmagniš nįttśrukraftur, žaš streymir, žaš žarf aš virkja žaš, en žó tekst aldrei aš nį almennilegum tökum į žvķ, žaš lķkist frekar vindum loftsins en jökulįm. En fjįrmagniš  er hvorki sjįlfstęš persóna né óhįšur nįttśrukraftur, žaš er verkfęri manna, verkfęri sem fįir rįša yfir og nota til aš skara eld aš sinni köku.

Nżfrjįlshyggjan ekki lęknuš


Varla var rķkiš bśiš aš taka yfir bankana ķ fyrrahaust og žar meš žjóšnżta tapiš en fariš var aš tala um naušsyn žess aš selja žį aftur. Furšu fįir hafa oršiš til aš andmęla žessu, žaš er eins og nżfrjįlshyggjan sitji enn eins og mallandi veira ķ žjóšinni. Žeir sem lengst eru til vinstri leyfa sér aš tala um aš rķkiš haldi kannski einum banka. Annars viršast flestir sammįla um aš žaš sé ekki ķ verkahring rķkisins aš reka banka.

Fęstir rökstyšja žaš, žetta er einskonar ritningargrein, en sumir vķsa žó meš hryllingi til žess žegar bankarnir voru undir hęl stjórnmįlaflokkanna sem skiptu meš sér įhrifum og nżttu ķ žįgu flokkgęšinga mešan almenningur žurfti nįnast aš leggjast į hnén fyrir framan bankastjórana til aš sęra śt smįlįn. Sömu menn segja svo, žegar bent er į aš einkavęšing bankanna eigi stęrstan žįtt ķ efnahagshruninu, aš žaš hafi bara veriš vegna žess hvernig stašiš var aš einkavęšingunni og hvernig bankarnir voru reknir. En rétt eins og hęgt er aš haga einkarekstri į żmsan hįtt, žį er lķka hęgt aš haga samfélagslegum rekstri į żmsan hįtt. Og rķkisrekstur er ekki eini valkosturinn viš einkarekstur, žar mį lķka hugsa sér żmis form samvinnurekstrar įn gróšasjónarmiša.

Ég ętla ekki aš leggja til aš hver einasta króna į sparireikningum landsmanna verši žjóšnżtt eša sett undir stalķnķskt eftirlit. Ég ętla heldur ekki aš leggja til aš rķkiš taki yfir öll fyrirtęki og komi ķ veg fyrir allt einkaframtak. Žvert į móti. Žaš er einmitt hin óhefta einkaeign į fjįrmagni og yfirrįš einkaašila yfir žvķ sem hafa leikiš einkaframtakiš verst hér į landi sem annars stašar. Stórfyrirtękin hafa sölsaš undir sig hvert svišiš af öšru og rutt framtakssömum einstaklingum – eša hópum – śr vegi žannig aš einkaframtakiš hefur ķ ę rķkari męli oršiš aš einkaframtaki hinna fįu.

Hagnašur einstaklinga mį ekki rįša


En starfsemi banka er aš žvķ leyti sérstök aš žar er eingöngu sżslaš meš fjįrmagn. Og yfirrįšum yfir fjįrmagni fylgir vald. Žess vegna eiga fjįrmįlastofnanir og fyrirtęki aš vera ķ einhverskonar samfélagslegri eigu og lśta lżšręšislegri stjórn og eftirliti. Hagnašarsjónarmiš einstaklinga mega alls ekki rįša rekstri žeirra. Og almenningur, sem felur žeim sparifé sitt til vörslu eša fęr hjį žeim lįn til naušsynja, veršur aš geta treyst žeim.

Meš opinberum eša samfélagslegum rekstri bankanna vinnst tvennt: Annarsvegar er dregiš śr žeim lżšręšishalla sem einkayfirrįš yfir fjįrmagninu veldur. Hinsvegar er žį hęgt aš reka bankana śt frį sjónarmišum almannažjónustunnar, sem tekur fyrst og fremst miš af almannahagsmunum ķ staš gróšasjónarmiša sem żta undir fjįrmįlabrask og valda efnahagslegum óstöšugleika og į endanum bankakreppum. En verši hagnašur skilar hann sér til samfélagsins, enda kemur hann žašan.

 


Rķkisstjórnarsamstarf meš beisku bragši

Klukkan rśmlega 9 ķ morgun hófst flokksrįšsfundur Vinstri gręnna. Fyrir žennan fund var lögš samstarfsyfirlżsing Vinstri gręnna og Samfylkingar - yfirlżsing um rķkisstjórnarsamstarf. Eftir miklar umręšur var hśn samžykkt meš meirihluta atkvęša į žrišja tķmanum.

Um žessa yfirlżsingu mį hafa żmis orš, hśn er aušvitaš mįlamišlun og ķ henni er margt gott, żmislegt sem betur mętti fara og einhvers er kannski aš sakna sem žar ętti aš vera. Ein rķkisstjórn į ekki - og getur ekki - starfaš eftir einhverri fullkominni starfskrį, mörg verkefni rķkisstjórna eru žess ešlis aš hśn veršur aš vinna śr žeim eftir žvķ sem ašstęšur leyfa. Og žvķ er  žaš meš žessa yfirlżsingu, aš žótt inntak hennar sé mikilvęgt svo langt sem žaš nęr, žį er hitt jafnmikilvęgt hvernig spilaš veršur śr žvķ.

Eitt mįl var žaš sem helst stóš ķ mörgum fundarmönnum. Žaš var ESB-mįliš. Į landsfundi Vinstri gręnna ķ mars var samžykkt afdrįttarlaust aš VG teldi „aš hagsmunum Ķslands sé best borgiš utan Evrópusambandsins".  Jafnframt sagši ķ yfirlżsingu fundarins: „Landsfundur VG leggur įherslu į aš ašild Ķslands aš ESB eigi aš leiša til lykta ķ žjóšaratkvęšagreišslu."

Margir félagar ķ VG telja aš meš žessu hafi fundurinn hafnaš žvķ aš VG standi aš ašildarumsókn, en verši umsókn lögš fram verši nišurstašan lögš undir žjóšaratkvęši.

Ķ samstarfsyfirlżsingunni, sem flokksrįš VG samžykkti ķ dag, var sagt eitthvaš į žį leiš (ég er ekki meš hana viš höndina žegar ég skrifa žetta), aš utanrķkisrįšherra muni leggja fyrir voržingiš (ž.e. nżhafiš žing) tillögu um ašildarumsókn. Sķšan er sagt aš bįšir flokkar virši sjónarmiš hins og meš žvķ er opnaš fyrir aš žingmenn VG geti greitt atkvęši gegn tillögunni įn žess aš setja stjórnarsamstarfiš ķ uppnįm.

Žetta er ekki hęgt aš tślka öšruvķsi en svo aš VG standi aš žessari ašildarumsókn, jafnvel žótt allir žingmenn greiši atkvęši gegn henni. Meš žessari yfirlżsingu hefur VG einfaldlega, įsamt Samfylkingunni, fališ utanrķkisrįšherra aš leggja tillögu um ašildarumsókn fyrir žingiš.

Sjįlfur er ég eindregiš į móti ašild aš ESB og ég tel mótsögn ķ žvķ fólgna aš standa aš ašildarumsókn ef ég er fyrirfram į móti ašild, ef ég sem sagt hef ekki trś į žvķ aš ašildarvišręšur mundu skila einhverju sem ég gęti stutt. Žetta į viš um mig persónulega og žetta tel ég aš eigi lķka aš eiga viš um Vinstrihreyfinguna - gręnt framboš.

Hér tel ég aš Samfylkingunni hafi tekist aš žvinga forystu VG til aš samžykkja žessa mįlsmešferš žar sem stjórnarsamstarf hefši ella ekki veriš ķ boši.

Žetta atriši ķ samstarfsyfirlżsingunni gat ég ekki samžykkt og greiddi žvķ atkvęši gegn henni. Žaš var mér svo sem ekki ljśft, žvķ aš ég styš ég hana aš öšru leyti og žessa rķkisstjórn.

 

Sjį lķka: Žingiš greiši atkvęši - til žess er žaš

 

 

Vinstri menn, alžjóšahyggjan og ESB

Ķ grein sem birtist ķ dag, 2. maķ, į vefrritinu Nei. fjallar Višar Žorsteinsson um vinstri hreyfinguna, alžjóšahyggju og žjóšernishyggju, hann setur žetta ķ sögulegt samhengi, hann fjallar um alžjóšlega andkapķtalķska hreyfingu nśtķmans, gagnrżnir ķslenka vinstri menn fyrir aš sitja utan viš hana og sjį ekki lengra en aš landamęrum Evrópusambandsins um leiš og hann skżrir ešli žess.

 Upplżsandi grein og mikilvęg brżning til vinstri manna:

http://this.is/nei/?p=5394

 

 

 


1. maķ: barįttudagur! Fjölmennum meš fįna, kröfuspjöld og potta og pönnur!

Žökk sé kröfum og virkni almennings ķ vetur, bśsįhaldabyltingunni, uršu stjórnarskipti og sķšan kosningar. Žetta var sjįlfsprottin virkni. Hagsmunasamtök almennings, svo sem stéttarfélögin, komu hvergi nęrri. Og almenningur mundi ekki heldur eftir žessum samtökum sķnum. Fólkiš sem safnašist saman į Austurvelli og vķšar nefndi varla stéttarfélögin, ég man ekki eftir nema į einum fundi ķ Hįskólabķói sem forystumenn stéttarfélaganna voru kallašir til, annaš var eitthvaš óverulegt. Afl stéttarfélaganna, afl verkalżšshreyfingarinnar var ekki nżtt.

 Hin sjįlfsprottna hreyfing kyrršist nokkuš eftir stjórnarskiptin, en hśn skilaši sér aušvitaš ķ kosningunum meš gjörbreyttu fylgi stjórnmįlaflokkanna, einkum miklu fylgistapi žess flokks sem höfušįbyrgš bar į hruninu og mikilli fylgisaukningu žess flokks sem einaršast hafši gagnrżnt žróunina auk mikils fylgis žess nżja frambošs sem spratt upp śr žessari hreyfingu.

 En hefur bśsįhaldabyltingin skilaš meiru? Ętlušum viš bara aš fį ašra rķkisstjórn sem hagaši sér skįr, virti betur reglur lżšręšisins, kęmi okkur yfir kreppuna og dreifši byršum hennar, byršum rįnsins, jafnar į okkur? Eša viljum viš halda įfram og nį žeim sem frömdu rįniš, nį rįnsfengnum og bśa svo um hnśtana aš slķkt rįn verši ekki framiš aftur? Žaš er ansi miklu stęrra verkefni en aš skipta um stjórn og gera einhverjar  umbętur ķ stjórnsżslunni.

 Žaš verkefni žżšir óhjįkvęmilega įrekstra, harša įrekstra, viš aušvaldiš. Engin rķkisstjórn ręšur viš slķkt verkefni nema hśn hafi almenning meš sér og fęstar rķkisstjórnir leggja ķ slķkt verkefni nema žęr bśi viš žrżsting frį almenningi. Og ķ öllu žessu skiptir verkalżšshreyfingin lķka miklu mįli, stéttarfélögin eiga aš standa vörš um kjör almennings og žau žurfa lķka aš standa sig. Hinir almennu félagar verša aš standa aš baki forystunni, hvetja hana, knżja į hana, og ganga fram fyrir skjöldu ef žvķ er aš skipta, rétt eins og ķ bśsįhaldabyltingunni.

 Byltingunni er ekki lokiš. Tökum fram pottana og pönnurnar 1. maķ, rauša fįna og öll spjöldin meš žeim kröfum sem enn hafa ekki veriš uppfylltar. Fram til barįttu félagar, lįtum til okkar sjįst og ķ okkur heyra ! 1. maķ er barįttudagur - allir dagar eru barįttudagar!


Žingiš greiši atkvęši - til žess er žaš

Ég skil ekki žetta ESB-vesen varšandi stjórnarmyndun.

Žarf endilega aš hafa eitthvaš um žaš ķ stjórnarsįttmįla? Er ekki einfaldast aš žeir sem vilja sękja um ašild beri upp tillögu um žaš į Alžingi og svo bara rįši meirihluti žingsins? Er žaš ekki lżšręšislegast? Žaš er svo hęgt aš hafa žaš annaš hvort žannig aš žingiš taki afstöšu beint til ašildarumsóknar eša hvort eigi aš efna til žjóšaratkvęšagreišslu. Žingiš sjįi sem sagt um žetta og žar meš er hęgt aš drķfa ķ aš mynda stjórn og snśa sér aš žeim aškallandi verkum sem bķša. Og svo sętta stjórnarflokkarnir sig bara viš nišurstöšuna, hver sem hśn veršur, og stjórnin framkvęmir žaš sem žingiš įkvešur.

 Žetta hlżtur aš vera lżšręšislegra og ešlilegra en aš Samfylkingin nżti sér stöšuna ķ samfélaginu til aš žröngva Vinstrigęnum til einhvers sem žau eru ósįtt viš - nś, eša öfugt, ef einhver vill orša žaš svo.

 


mbl.is Evrópumįliš sett ķ forgang
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kjósum VG – en lįtum ekki žar viš sitja. Barįttan heldur įfram!

Fyrir rśmum tķu įrum tók ég žįtt ķ aš stofna Vinstrihreyfinguna - gręnt framboš vegna žess aš ķ žeim hópi var įkvešin gagnrżni į nżfrjįlshyggjuna, sem žį sótti mjög į hér sem vķšar, og žar kom fram įkvešin umhverfisstefna og gagnrżni į žį tęknirökhyggju sem hafši gegnsżrt išnvędd samfélög undanfarin tvö hundruš įr, bęši kapķtalķsk og sósķalķsk. Aš mķnu mati var brżn žörf fyrir slķkan flokk til mótvęgis viš hina flokkana, sem allir sįtu meira og minna fastir ķ nżfrjįlshyggju og tęknirökhyggju meš tilheyrandi einkavęšingu bankakerfisins og stórišjulausnum. Og žar sį ég tękifęri fyrir mig aš hafa įhrif - flokkurinn varš sem sagt lżšręšislegt tękifęri fyrir mig, hvaš sem öllu „flokksręši" lķšur.

 Ķ tķu įr var žessi flokkur sķšan einn innan žings til aš andęfa žeirri stefnu sem leiddi til hrunsins ķ haust. Viš mįttum sitja undir hįšsglósum į borš viš „fjallagrasaflokk" og „lopapeysuliš", viš vorum kölluš žröngsżn og afturhaldssöm o.s.frv. En viš létum žaš ekki į okkur fį.

 Eftir aš žaš kom fram, sem viš vörušum alla tķš viš, megum viš svo sitja undir aš vera spyrt saman viš hina flokkana, sem hęddu okkur fyrir višvaranir okkar, viš erum kennd viš „fjórflokkinn" og sökuš um flokksręši og nś žykir brżnt aš gefa okkur frķ eins og hinum.

 Vandamįliš er ekki flokksręši heldur aušręši og žeir flokkar sem hafa meira og minna žjónaš aušręšinu.

 Vandi VG nśna, einkum ef hann heldur įfram žįtttöku ķ rķkisstjórn ķ mįlamišlun viš annan flokk, einn eša fleiri, er aš standa ķ lappirnar gegn aušvaldinu, sem mun gera allt sem hęgt er til aš halda sķnu. Góš kosning og svo įfram öflugur stušningur - og ašhald - śti ķ samfélaginu, skiptir miklu mįli. Stušningur viš VG er skilaboš um aš viš viljum ekki lengur lįta hagsmuni aušvaldsins rįša för.


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband